Inzicht in China’s industriebeleid

De kern van China’s industriebeleid wordt gevormd door Made in China 2025 (MIC2025), een strategie die in 2015 werd gelanceerd. De ambitie is duidelijk: China transformeren van een productiebasis met lage kosten tot een wereldleider in geavanceerde industrieën. Het beleid richt zich op strategische sectoren zoals halfgeleiders, robotica, lucht- en ruimtevaart, elektrische voertuigen en biotechnologie, met als doel een wereldwijde concurrentiepositie op te bouwen over de volledige waardeketen, van onderzoek en ontwikkeling tot de uiteindelijke productie.

Naast de industriële modernisering is één concept steeds centraler komen te staan: technologische zelfredzaamheid. Het verminderen van de afhankelijkheid van buitenlandse technologie is niet langer louter een economische doelstelling, maar is uitgegroeid tot een strategische prioriteit die nauw verbonden is met nationale veiligheid en geopolitieke positionering. In de afgelopen jaren hebben wereldwijde verstoringen en toenemende technologische spanningen deze verschuiving verder versneld. China investeert daarom fors in binnenlandse capaciteiten binnen strategische sectoren om meer controle te verkrijgen over sleuteltechnologieën en de afhankelijkheid van externe bronnen te verminderen.

Een systeem, geen afzonderlijk beleid

China’s industriebeleid is niet opgebouwd rond één enkel mechanisme, maar rond een gecoördineerd systeem. Dit weerspiegelt een kenmerkende eigenschap van China’s aanpak: het mobiliseren van overheid, financiële middelen en industrie rond nationale prioriteiten op lange termijn.

In plaats van uitsluitend te vertrouwen op subsidies, maakt de overheid gebruik van een breed scala aan complementaire tools, waaronder:

• Directe subsidies en fiscale voordelen 
• Voordelige leningen en door de overheid ondersteunde investeringsfondsen
• Overheidsopdrachten en vraaggerichte ondersteuning                  
• Beperkingen op markttoegang en lokalisatievereisten
• Ontwikkeling van industriële clusters en geïntegreerde toeleveringsketens

Wat dit systeem bijzonder effectief maakt, is de bestuursstructuur op meerdere niveaus. Terwijl de strategische koers centraal wordt bepaald, spelen provinciale en lokale overheden een actieve rol bij de uitvoering en aanpassing van het beleid aan de specifieke sterktes van hun regio. Hierdoor ontstaat een model dat centraal gestuurd is in visie, maar gedecentraliseerd in uitvoering. Het is in staat om op grote schaal middelen in te zetten en tegelijk flexibel en aanpasbaar te blijven.

Waarom is deze aanpak succesvol gebleken?

In het afgelopen decennium heeft China aanzienlijke vooruitgang geboekt in verschillende strategische industrieën en is het in diverse sectoren uitgegroeid tot een wereldleider.

Drie belangrijke factoren helpen dit te verklaren:

• Lange-termijn consistentie: China biedt gedurende lange perioden een consistente beleidsmatige ondersteuning, waardoor sectoren kunnen groeien, opschalen en volwassen worden zonder de onzekerheid die vaak gepaard gaat met beleidsomgevingen die sterk op de korte termijn zijn gericht.
• Industriële diepgang en schaalgrootte: China’s uitgebreide productie-ecosysteem en geïntegreerde toeleveringsketens maken een snelle commercialisering mogelijk, waardoor innovaties sneller kunnen worden omgezet in grootschalige productie dan bij veel concurrenten.
• Een sterke focus op zelfredzaamheid: Door prioriteit te geven aan binnenlandse capaciteiten in strategische sectoren, vermindert China zijn blootstelling aan externe schokken en versterkt het zijn controle over sleuteltechnologieën. Deze focus is uitgegroeid tot een belangrijke drijfveer achter investeringen, beleidsvorming en industriële ontwikkeling.

Gezamenlijk resulteren deze elementen in een krachtige combinatie van schaalgrootte, uitvoeringssnelheid en strategische richting.

Afwegingen en wereldwijde gevolgen

Ondanks de successen gaat China’s industriebeleid ook gepaard met structurele afwegingen en blijft het niet vrij van uitdagingen. De combinatie van sterke staatssteun en concurrentie tussen lokale overheden kan leiden tot overcapaciteit, waarbij de productie de vraag overstijgt, vooral in sectoren zoals elektrische voertuigen, batterijen en industriële machines.

Er bestaan ook bezorgdheden over de allocatie van middelen. Kapitaal vloeit niet altijd naar de meest efficiënte ondernemingen, en overlappende investeringen tussen verschillende regio’s kunnen de algemene productiviteit verminderen.

Deze effecten worden steeds zichtbaarder buiten de grenzen van China. Door exportgerichte industrieën te ondersteunen, heeft China zijn aanwezigheid op de wereldmarkt vergroot, waardoor handelsstromen worden hertekend en de concurrentie voor Europese fabrikanten toeneemt. Als gevolg daarvan is industriebeleid uitgegroeid tot een centraal thema binnen de internationale economische betrekkingen en vormt het de aanleiding voor discussies over tarieven, subsidies en economische veiligheid.

Wat betekent dit voor Europa?

China’s industriële strategie brengt zowel uitdagingen als kansen met zich mee. Hieruit kunnen verschillende belangrijke inzichten worden afgeleid:

• Lange-termijn focus is belangrijk: Aanhoudende ondersteuning over een langere periode kan de industriële ontwikkeling aanzienlijk versnellen.
• Opschaling is essentieel: China slaagt er bijzonder goed in om innovaties snel om te zetten in toepassingen op de markt.
• Context is essentieel: China’s systeem functioneert binnen een model van staatskapitalisme, waarbij staatsbedrijven een belangrijke rol spelen. Het betreft een structuur die niet zomaar kan worden gekopieerd in Europa.

Tegelijkertijd blijven er kansen bestaan. Europese bedrijven kunnen profiteren van toegang tot kostenefficiënte technologieën, met name op het gebied van groene energie, evenals van samenwerkingsmogelijkheden binnen geselecteerde innovatie-ecosystemen.

Van inzicht naar actie

China’s industriebeleid blijft zich verder ontwikkelen, maar de richting ervan is duidelijk: meer technologische onafhankelijkheid, sterkere binnenlandse capaciteiten en een grotere mondiale concurrentiekracht. Voor Europese bedrijven ligt de belangrijkste uitdaging niet in het kopiëren van dit model, maar in het begrijpen ervan en er op een strategische manier op te reageren.

Dit begint met het formuleren van enkele praktische vragen:

• Op welke vlakken kunnen we competitief blijven binnen mondiale waardeketens?
• Met welke Chinese spelers zouden we strategische samenwerkingen moeten aangaan?
• In welke domeinen moeten we strategische afhankelijkheden beperken?

China’s industriebeleid is uitgegroeid tot een van de meest besproken factoren die de wereldeconomie vormgeven. Voor Europese bedrijven en beleidsmakers is het begrijpen van de onderliggende logica ervan niet langer een optie, maar een noodzaak om zich te kunnen bewegen in een steeds complexere en competitievere omgeving.